Kto jest kim w tradycji asztangi jogi

Spojrzenie wstecz na pochodzenie tradycji asztangi: od Patańdżalego poprzez Wamana Risziego i Krysznamaczrję po BNS Iyengara i Pattabhi Joisa – starożytnia tradycja jogi z odświeżającą witalnością w teraźniejszości.

Śri K. Pattabhi Jois i Yoga Mala

Kiedy Krysznamaczrja opuścił Mysore, przekazał swojemu najstarszemu uczniowi Pattabhi Joisowi zadanie przekazywania wiedzy o jodze klasycznej.

Krótko potem Pattabhi Jois rozpoczął pracę nad książką dotyczącą systemu ćwiczeń. „Yoga Mala“ powstała pomiędzy rokiem 1958 a 1960. „Mala“ oznacza girlandę i wskazuje na podobieństwo nawleczonych na girlandę, złożonych z oddechu i ruchu pozycji asztangi jogi. W 1962 książka została wydana przez jednego z jego uczniów, właściciela plantacji kawy z Coorg. Pierwsze tłumaczenie na angielski opublikował w 1999 roku w USA Eddie Stern – dawny uczneń Pattabhi Joisa. Do dzisiaj książka jest podstawowym i tekstem referencyjnym praktyki. Jest świadectwem niezmiennego przetrwania tradycji na przestrzeni dziejów. Istniała ona zanim pierwszy człowiek zachodu (Belg Andre van Lysbeth) w 1964 roku odnalazł Pattabhi Joisa, aby pobierać u niego nauki jogi. Istniała też zanim asztanga joga zaczęła być celebrowana w tysiącach szkół jogi na zachodzie.

Śri K. Pattabhi Jois nauczał nieprzerwanie aż do dnia śmierci tj. 18 maja 2009 i konsekwentnie kładł nacisk na to, czego nauczył się od swojego guru Śri. T. Krysznamaczrji. Swojego nauczyciela spotkał w roku 1927 i studiował pod jego okiem asztangę jogę przez ponad 25 lat.

BNS Iyengar

Podczas gdy Śri K. Pattabhi Jois koncentrował się na propagowaniu systemu asztanga winjasy , BNS Iyengar – również bezpośredni uczeń Krysznamaczarji, kontynuwał tradycję asztangi poprzez nauczanie pranajamy, mudry i medytacji. Jois i Iyengar w tym samym czasie pobierali nauk u Krysznamaczarji w Majsurze. Kiedy jednak mistrz opuścił Majsur, pozostawił nauczanie asztangi w rękach swojego najstarszego i najbardziej doświadczonego ucznia – Śri K. Pattabhi Joisa. Od tamtej pory nauczał on na uniwersytecie w Majsurze. W Jagamohan, świątyni Waisznawa, w której nauczał również Krysznamaczarja, BNS Iyengar prowadził nadal, tak samo jak Krysznamaczarja waisznawę – tradycję nauczania – i czyni to do dnia dzisiejszego!

Krysznamaczarja

Jeśli wykonamy krok wstecz w obserwacji tradycji asztangi jogi Pattabhi Joisa i BNS Iyengara, natrafimy na Śri Tirumalai Krysznamaczarję. Ten wielki mędrzec i jogin podróżował w 1916 roku przez Himalaje, aby uczyć się jogi. Tam też spotkał swojego guru Śri Ramamohan Brahmaczariego, u którego spędził siedem i pół roku, studiując system asztangi jogi. Dopiero w roku 1933 dał pierwsze nauki w Majsur, a następnie dla wielu hinduskich i zachodnich uczniów w Madrasie (Czennaju). Do najbardziej znanych należą obok Śri K. Pattabhi Joisa i BNS Iyengara, Indra Dewi, BKS Iyengar oraz jego syn TKV Desikaczar. Wykształcone przez tych mistrzów style jogi pochodzą więc z tej samej rodziny. Byli oni jedynie w różnym czasie uczniami tego samego wielkiego mistrza Krysznamaczarji. Najbardziej tradycyjnej i pierwotnej formy swojej jogi Krysznamaczarja nauczał w Majsur i była to asztanga joga. W Madrasie jego styl przekształcił się w wini jogę. Asztangę jogę z wini jogą oraz jogą Iyengara łączy jednak to samo źródło pochodzenia.

Joga Korunta i Wamana Rhishi

Jedną z ksiąg odgrywających najistotniejszą rolę podczas nauki Krysznamaczarji u Ramamohana była „Joga Korunta”. Zgodnie ze starą tradycją, według której ważne filozoficzne teksty przekazywano ustnie z mistrza na ucznia, Krysznamaczarja nauczył się jej na pamięć od Ramamohana. W roku 1924, żegnając się ze swoim guru, otrzymał od niego zadanie odszukania księgi. Po wielkich staraniach odnalazł w końcu jej odpis w bibliotece uniwersyteckiej w Kalkucie. Na nieszczęście książka została w dużym stopniu zniszczona przez mrówki i Krysznamaczarja nie mógł jej otrzymać. Tym samym niemożliwym jest dzisiaj potwierdzenie jej autentyczności. „Korunta“ oznacza „grupę“ i mówi się, że tekst księgi obejmuje dokładne pogrupowanie asan. Zawiera ona podobno wszystko o winjasie, bandach, druszti, asanach oraz 6 serii, zgodnie z którymi naucza się do dnia dzisiejszego. „Joga Korunta” kształtuje więc podstawy systemu asany winjasy w asztandze jodze. Autorstwo „Jogi Korunta“ przypisuje się mędrcowi Wamana Risziemu. Mówi się, że urodził się, kiedy asztanga joga prawie już popadła w zapomnienie i kiedy potrzebny był mędrzec, który przywróciłby ją ludzkości. Wamana Riszi inkarnował się specjalnie dla tego zadania. Kiedy znajdował się już w łonie matki, zdał sobie sprawę, że sam nie ma pojęcia o asztandze jodze. Modlił się więc do Wisznu o pomoc. I tak doszło do tego, że Wisznu nauczył go systemu asztangi jogi w łonie matki. Kiedy minęło dziewięć miesięcy, Wamana jeszcze nie przerobił całego materiału. Według legendy wzbraniał się więc przed przyjściem nd świat aż do czasu, kiedy zakończył studia nad asztangą jogą.

Jogasutry i Patańdżali

Filozoficzne podstawy asztangi jogi znajdują się w innej księdze, a mianowicie w „Jogasutrach“. Nietrudno ją odnaleźć. Jest bowiem dostępna w wielu tłumaczeniach wraz z komentarzami. Zgodnie z zachodnią indologią „Jogasutry” napisano pomiędzy IV w. przed Chrystusem i II w. po Chrystusie. Mitologia hinduska datuje ją na okres o wiele wcześniejszy, ok. X w. przed Chrystusem. „Jogasutry” są najważniejszym tekstem jogi klasycznej. Autor, Patańdżali, zebrał i usystematyzował w tym dziele istniejące techniki oraz wiedzę dostępną w jego czasach. Jogasutry definiują jogę jako „ujarzmienie zjawisk świadomościowych” (także „wstrzymanie fluktuacji świadomości”, joga czita writi nirodha). Dopiero przy spokojnym umyśle może zostać poznana prawdziwa natura bytu. Do osiągnięcia tego celu prowadzi według Patańdżalego ośmiostopniowa ścieżka:

1. Jama (stosunek do innych)

1. Nijama (stosunek do siebie)

1. Asana (pozycja)

1. Pranajama (kontrola oddechu)

1. Pratjahara (panowanie nad zmysłami)

1. Dharana (koncentracja)

1. Djana (medytacja)

1. Samadhi (doświadczenie siebie)

Owa ośmiostopniowa ścieżka, która ma za zadanie wprowadzić milczenie myśli w umyśle, jest synonimem asztangi jogi: aszta = osiem, anga = elementy, joga = spokój umysłu Patańdżali, autor „Jogasutr“, był odbierany jako inkarnacja adisesa – mitologicznego węża, który chronilł boga Wisznu. Bóg Wisznu spał na adisesie w oceanie bytu. Patańdżaliego urodziła kobieta o imieniu Gonika. Była ona bardzo poważną joginką. Kiedy ofiarowała modlitwę bogu słońca Surji, mały wąż pojawił się w jej dłoniach i przybrał ludzkie wcielenie. Gonika została poproszona, aby adoptowała chłopca jako swojego syna. Podporządkowała się tej prośbie i nazwała chłopca Patańdżali, co jest opisem okoliczności jego narodzin: (pata = padać; ańdżali = modlitwa).

Wedy i ryszysi

Korzenie systemu winjasy w asztandze jodze możemy jednak odnaleźć o wiele wcześniej. Sięgają one pierwszych pisanych dokumentów ludzkości - Wed. W sumie istnieją cztery Wedy: Rigweda, Jadżurweda, Samaweda, Atharwaweda. Dwie z nich zawierają wskazówki odnoścnie praktyki asztangi winjasy jogi oraz w szczególności systemu winjasy. Jako pierwsza powstała Rigweda, którą zazwyczaj datuje się na 8000 lat przed Chrystusem. Jadżurweda jest nieco młodsza, nadal jednak jest to bardzo stary tekst. W odbydwu można odnaleźć wyjaśnienia dotyczące ruchu i oddechu, zwłaszcza w sekwencji surja namaskara. Szczegółowo opisują one też fizyczne i duchowe oddziaływania. Jadżurweda zawiera Aruna Mantrę, która wyróżnia dziewięć winjas surji namaskary A. Maha Saura Mantra zawarta w Rigwedzie wylicza siedemnaście winjas surji namaskary B. Ten sposób liczenia obowiązuje do dziś dla surji namaskary A i B w tradycji asztanga winjasy.