Krysznamaczarja – światło przewodnie asztangi jogi

Zarówno asztanga joga jak i wiele innych stylów jogi na świecie prawdopodobnie nie istniałoby gdyby nie ten człowiek: Śri Tirumalai Krysznamaczarja (1888 - 1989) uratował jogę klasyczną przed zapomnieniem i stworzył podwaliny współczesnych stylów jogi. Czy to tylko mit?

Krysznamaczarja – tło historyczne

Analizując tradycję asztangi jogi natrafmy nieuchronnie na Śri Tirumalai Krysznamaczarję (1988 - 1989). Tak jak na począku wielu mitów z tradycji jogi, Krysznamaczarja przyszedł na świat, kiedy joga w Indiach popadła w zapomnienie.

Hinduizm negował jogę, która była postrzegana jako zbyt „ateistyczna“ i zbytnio skupiona na ciele. Mówienie o ciele jako o obszarze wrażeń duchowych dalekie było od atmosfery przyświecającej ortodoksyjnej religijnościci Hindusów w tamtych czasach.

Brytyjscy kolonizatorzy (1756 - 1947) również byli mało otwarci na jogę utożsamianą z częścią kultury indyjskiej, którą chcieli przecież zastąpić przywiezionymi przez siebie angielskim systemem wartości.

Również pierwsi napływający z Portugalii do Indii misjonarze, którymi byli mnisi jezuiccy nie widzieli w jodze zbyt wiele pozytywów. W ich oczach joga była całkowicie hinduska, a przez to postrzegana jako diabelska.

Od 1560 roku inkwizytorzy podążali dalej z Portugalii do Indii, osiedlając się na wyspie Goa. Z tego miejsca rozpoczęli trwającą aż do roku 1774 chrystianizaję Hindusów. Praktyka jogi była dla inkwizycji więcej niż tylko podejrzeniem, że „staropogańska” religia może być wciąż żywa. Podobne herezje kończyły się w Indiach często na stosie.

Dzieciństwo Krysznamaczarji

Krysznamaczarja urodził się 18.11.1888 w rodzinie, w której joga miała bardzo długą tradycję. W ten sposób Nathamuni, legendarny autor Jogarahasji, uznawany jest za przodka Krysznamaczarji. Jego ojcem był Śri Tirumalaj Śriwinasa Tattaczarja, uczony w sanskrycie i nauczyciel Wed. W wieku 5 lat Krysznamaczarja został zainicjowany w mantrze Gajatri podczas ceremonii upanajanam. Wtedy też rozpoczęło się jego formalne kształcenie w dziedzinie sanskrytu i świętych pism. Ojciec wprowadził go ponadto w praktykę jogi.

Studia sanskrytu Krysznamaczarji

Studia te zostały przerwane w wieku 10 lat, po śmierci ojca Krysznamaczarji, kiedy to jego rodzina musiała się przeprowadzić do Majsuru. Tam pradziadek Krysznamaczarji, H.H. Śri Śriniwasa Bramatantra Parakala Swami, był przełożonym tradycyjnego Bramhatantra Parakala Mutt, hinduistycznego uniwersytetu o charakterze klasztoru. Krysznamaczarja kontynuował tam swoje studia religijne.

Nadal pozostawał wierny praktyce jogi, a wolny czas poświęcał długim podróżom przez Indie i Himalaje.

Studia Krysznamaczarji w Himalajach (1916-1924)

Koło roku 1916 zdecydował się odszukać legendarnego jogina, Jogeszwara Rama Mohan Bramaczarji. Po dwóch i pół miesiącach pieszej wędrówki odnalazł go w jaskini u podnóża góry Kailasz. Tam spędził siedem i pół roku, poznając dzięki Bramaczarji głębie jogi. Oprócz praktycznych aspektów składających się z asany, pranajamy oraz winjasy, nauczył się na pamięć kilku tradycyjnych dzieł poświęconych jodze. Oprócz jogasutr Patańdżalego, należała do tej grupy przede wszystkim „Joga korunta” autorstwa Wamana Riszi.

Pobyt Krysznamaczarji w Majsurze (1924-1955)

Po powrocie z Himalajów, Krysznamaczarja spędził jakiś czas w Waranasi. Jego mistrzostwo w jodze wzbudzało zainteresowanie i wkrótce poznał wielu wpływowych ludzi tamtych czasów.

60-te urodziny jego matki przywiodły do Waranasi Maharadżę Majsuru, Krysznę Radżę Wadijara IV. Tam też poznał Krysznamaczarję. Między dwoma mężczyznami zawiązała się przyjaźń. Wadijar stał się najważniejszym uczniem i mecenasem Krysznamaczarji. W ten sposób, w krótkim czasie Krysznamaczarja zaczął nauczać w świątyni Wisznu nieopodal Pałacu Jaganmohan w centrum Majsuru. Na prośbę Maharadży napisał kilka książek, m.in. Joga makaranda, Jogandżali, Jogasanalu. Krysznamaczarja był nie tylko nauczycielem jogi maharadży, ale także jego przyjacielem i politycznym doradcą.

W roku 1925 ożenił się z Namagiriammal.

Krysznamaczarja rozpowszechniał jogę wśród ludzi poprzez liczne prezentacje. M.in. miał on siłą woli zatrzymywać bicie własnego serca, zatrzymywać gołymi rękami samochody w bezruchu czy podnosić w zębach duże ciężary. Do dziś wrażenie robią filmy dokumentujące jego praktykę asan w formie winjasy.

Oprócz Maharadży, do znanych po dziś dzień uczniów Krysznamaczarji należeli Sri K Pattabhi Jois’, BNS Iyengar , BKS Iyengar oraz Indra Devi.

Wraz z końcem czasów kolonialnych, Maharadżowie utracili swoją władzę. Kryszna Radża Wadijar IV zmarł, a jego następcą został jego bratanek, Jacza Maradża Wadijar V. Burmistrz Majsuru, K.C. Reddy, nakazał zamknięcie szkoły jogi w ciągu trzech miesięcy. Tak zakończyła się pewna epoka.

Pobyt Krysznamaczarji w Czennaju (Madrasie) (1957-1989)

Po opuszczeniu przez Krysznamaczarję Majsuru, spędził on najpierw dwa lata w Bangalorze. Wreszcie został sprowadzony do Czennaju przez znanego adwokata, który potrzebował pomocy po udarze.

W Czennaju, Krysznamaczarja uczył jogi swoich synów TK Śriniwasana, TKV Desikaczara oraz TK Śribhaszjama. Także Śriwatsa Ramaswami oraz AG Mohan należeli w tym czasie do jego uczniów.

W roku 1985, W wieku 96 lat, Krysznamaczarja potknął się w drodze do skrzynki na listy. Odrzucił operację i leczył się sam praktyką jogi.

Praktykował jogę i uczył jej do śmierci, która nastąpiła 3.11.1989 roku. Dożył wieku 100 lat, a jego umysł zachował jasność do samego końca.

Krysznamaczarja jako źródło współczesnej hata jogi

Krysznamaczarja zbudował most, dzięki któremu joga znalazła drogę z przeszłości do teraźniejszości. Pomimo wszelkich przeszkód swojego czasu ocalił ją jako skarb dla ludzkości.

Tradycjonalista, a jednak innowator, tak można by określić Krysznamaczarję. Uchronić stare przekazy, a jednocześnie odważnie przekraczać granice – takie było jego motto. Był pierwszym, który uczył kobietę oraz człowieka z Zachodu, czym wzbudził krytykę tradycjonalistów. Chociaż nauki jogi praktykowane były w ukryciu od wieków, światowe zainteresowanie tym starodawnym doświadczeniem rozkwitło dzięki jego licznym pokazom. Legendarne były jego pokazy asan i pranajamy.

Joga, której uczył Krysznamaczarja, uwzględniała każdego człowieka z jego specyficznymi cechami. Systematyczni e, krok po kroku powstała praktyka, która była dopasowana do każdego ucznia. Istnieją jedynie powierzchowne różnice pomiędzy jogą Pattabhi Joisa, Indry Dewi, BNS Iyengara czy BKS Iyengara, którzy pobierali nauki u Krysznamaczarji w Majsurze, a jogą, której nauczyli się wiele lat później w Czennaju TK Śriniwasan, TKV Desikaczar, TK Śribhaszjam, Śriwatsa Ramaswami czy AG Mohan. Jedna, dynamiczna i energetyczna wersja nazywana asztangą, druga, spokojna i refleksyjna nazywana wini-jogą, są w ich jądrze tym samym. Uczniowie różnili się i stąd inne podejście do tej samej jogi. Jeśli przyjrzymy się tym z pozoru tak przeciwstawnie wyglądającym kierunkom, dostrzeżemy, że całkowicie zawierają się one w sobie nawzajem.

Joga Krysznamaczarji zawsze kierowała się tym, aby widzieć człowieka całościowo, i wesprzeć go w jego indywidualnym rozwoju. Fizyczne zdrowie i duchowy wzrost, należały w równym stopniu do jej celów. Dzięki indywidualnemu przystosowaniu praktyki, Krysznamaczarja osiągnął sukcesy w leczeniu wielu schorzeń.

Źródła:

• Desikachar K. The Yoga of the Yogi. 2005

• Desikachar TKV. The Heart of Yoga. 1995

• Desikachar TKV. Yoga and the Living Tradition of Krishnamacharya. 1998